Chỉ số giá là gì ? Cách tính chỉ số giá

Chỉ Số Giá Là Gì? Cách Tính Chỉ Số Giá

Chỉ số giá giúp cho các nhà đầu tư biết được sự thay đổi về giá cả hàng hóa và dịch vụ biến đổi theo thời gian. Để có thể hiểu hơn về “Chỉ số giá” và “Cách tính chỉ số giá “ hãy cùng Gia Cát Lợi tìm hiểu thông qua bài viết sau đây!

Chỉ số giá là gì?

Chỉ số giá (Price Index) là một giá trị trung bình chuẩn hóa (hay còn gọi là một bình quân gia quyền) của giá hàng hóa và dịch vụ theo thời gian. Dễ hiểu hơn, chỉ số giá là thước đo cho thấy sự biến đổi của giá theo từng thời gian và chỉ số giá có thể đo lường được mức độ biến động tương đối của giá cả ở kỳ báo cáo so với kỳ ban đầu.

Có 2 loại chỉ số giá đó là chỉ số giá Paasche (Paasche Price Index) phát triển năm 1874 bởi nhà thống kê và kinh tế học người Đức Hermann Paasche và Chỉ số giá Laspeyres (Laspeyres Price Index) phát triển năm 1864 bởi nhà kinh tế học người Đức Estienne Laspeyres. Cụ thể như sau:

  • Chỉ số giá Paasche (Paasche Price Index) đây là chỉ số giá có trọng số là khối lượng hàng hóa của thời kỳ nghiên cứu với chỉ số này được sử dụng để tính chỉ số giảm phát theo GDP – Chỉ số điều chỉnh GDP (GDP Deflator) và chỉ số giá sản xuất PPI.
  • Chỉ số giá Laspeyres (Laspeyres Price Index) đây là chỉ số giá có trọng số là khối lượng hàng hóa của thời kỳ đầu, chỉ số này được sử dụng tính chỉ số giá tiêu dùng (còn gọi là chỉ số CPI).
Chỉ số giá là gì?
Chỉ số giá là gì?

Cách tính chỉ số giá

Cách tính công thức chung để tính chỉ số giá

Ip = Σ(p1q)/Σ(p0q)

Giải thích ký hiệu trong công thức:

Ip: Chỉ số giá

p1: Giá hàng hóa và dịch vụ được đưa vào công thức để tính chỉ số giá trong thời kỳ hiện hành. 

p0: Giá hàng hóa và dịch vụ trong thời kỳ ban đầu

q: Lượng hàng hóa và dịch vụ dùng làm quyền số để tính chỉ số giá (có thể là q0, q1 của thời kì nào đó)

Lưu ý:

  • Các chỉ số giá khác nhau sẽ có cách dùng giá (p) và lượng (q) cũng khác nhau. Ví dụ như:
  • Chỉ số giá bán buôn (PPI) được dùng để tính dựa trên giá buôn và chỉ số bán lẻ (RPI) hoặc còn được gọi là chỉ số giá tiêu dùng (CPI) được dùng để tính giá bán lẻ và quyền số q0 , đó là khi lượng hàng trong rổ hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng thường mua trong thời đầu.
  • Chỉ số giá sinh hoạt (CLI) được dùng quyền số q0 đây là lượng của rổ hàng hóa và dịch vụ mà một nhóm dân cư như dân cư thành thị, dân cư nông thôn 
  • Chỉ số giá nguyên liệu (MPI) được dùng quyền số q0 đây là lượng các loại nguyên liệu đầu quan trọng
  • Bên cạnh đó cần quan tâm đến các chỉ số trên sử dụng quyền số là lượng hàng hóa và dịch vụ của thời kỳ báo cáo ( ký hiệu q1 ), thì chỉ số giá tính sẽ được gọi là chỉ số Paasche và ngược lại sẽ được gọi là số giá Laspeyres, nếu quyền số là lượng hàng hóa và dịch vụ của thời kỳ cơ sở (ký hiệu q0)
Cách tính chỉ số giá
Cách tính chỉ số giá

Ý nghĩa của chỉ số giá

Chỉ số giá cho thấy được sự phát triển của giá cả và với chỉ số giá thường được áp dụng để tính chỉ số lạm phát và điều chỉnh các biến danh nghĩa thành thực tế ngoại trừ lãi suất. Còn trong lãi suất sẽ dùng danh nghĩa trừ đi tỷ lệ lạm phát để cho ra kết quả lãi suất thực tế.

Các loại chỉ số giá phổ biến

  • Chỉ số giá tiêu dùng (CPI): Đây là chỉ số tiêu dùng tương đối (tính bằng %) phản ánh của xu hướng và mức độ thay đổi giá cả theo thời gian của các mặt hàng có trong rổ hàng hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng đại diện
  • Chỉ số sản xuất: Đây là chỉ số giá sản xuất được tạo ra để phản ánh những biến động bình quân trong giá ở tất cả các loại hàng hóa và dịch vụ của người sản xuất nằm trong tất cả các khâu của quá trình chế biến (Trích Từ điển Kinh tế học, NXB Đại học Kinh tế Quốc dân).
  • Chỉ số giá xuất khẩu: Đây là chỉ tiêu phản ánh xu hướng và mức độ thay đổi giá theo thời gian của hàng hóa xuất khẩu tính khi ở biên giới Việt Nam (giá FOB) và công thức Laspeyres dùng để tính chỉ số giá xuất khẩu giống như công thức được sử dụng để tính chỉ số giá tiêu dùng. Tỷ trọng (%) là kim ngạch của các ngành hàng trong đó gồm tổng kim ngạch xuất khẩu của năm được chọn làm gốc để so sánh. Chỉ số giá xuất khẩu được tính theo quý, 6 tháng và năm với ba gốc khác nhau gồm năm gốc cơ bản, gốc kỳ trước, gốc cùng kỳ năm trước.
  • Chỉ số giá nhập khẩu: Đây là chỉ số phản ánh xu hướng và mức độ thay đổi theo thời gian của giá cả hàng hóa nhập khẩu khi tính tại biên giới nước nhập khẩu (giá CIF) và công thức Laspeyres dùng để tính chỉ số giá xuất khẩu giống như công thức được sử dụng để tính chỉ số giá tiêu dùng. Tỷ trọng (%) là kim ngạch nhập khẩu của các ngành hàng trong đó có tổng kim ngạch nhập khẩu của năm được chọn làm gốc để so sánh. Chỉ số giá nhập khẩu được tính theo quý, 6 tháng và năm với ba gốc khác nhau gồm: năm gốc cơ bản, gốc kỳ trước và gốc cùng kỳ năm trước.
  • Chỉ số điều chỉnh GDP (GDP deflator) hay còn gọi là chỉ số giảm phát:  Đây là chỉ số giá được dùng để điều chỉnh GDP danh nghĩa về GDP thực tế để đo lường mức giá trung bình của tất cả các mặt hàng, hàng hóa và dịch vụ. 
Các loại chỉ số giá phổ biến
Các loại chỉ số giá phổ biến

Ngoài ra khi tham gia vào mua bán các giao dịch không thể tránh khỏi việc trượt giá cả do thị trường biến động thất thường nên dẫn đến việc giá cả hàng hóa cũng thay đổi lên xuống. Dưới đây là cách tính hệ số trượt giá để giúp các nhà đầu tư tính được giao dịch đang lời/lỗ để chỉnh sửa hoặc đưa ra chiến lược mới cho những lần giao dịch tiếp theo.

Cách tính hệ số trượt giá: 

Hệ số trượt giá = (Giá cả thực tế – Giá cả dự đoán) / Giá cả dự đoán x 100%

Trong đó 

  • Giá cả thực tế là giá sản phẩm bán ra thị trường.
  • Giá cả dự đoán là giá sản phẩm ước tính trước khi bán ra thị trường.

Bài viết trên đã cung cấp cho các nhà đầu tư những thông tin về chỉ số giá là gì cũng như một số chỉ số giá phổ biến trên thị trường hiện nay. Quý đầu tư quan tâm đến thị trường phái sinh hàng hóa hãy theo dõi website giacatloi.vn để luôn cập nhật những thông tin mới nhất.

LOGO Gia Cát Lợi
Thành viên TOP đầu thuộc Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam
Địa chỉ: 163 Nguyễn Thị Nhung, KDC Vạn Phúc 1, Quốc Lộ 13, Phường Hiệp Bình Phước, Thành phố Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 024 7109 9247
Đánh giá bài viết này
02471099247
DMCA.com Protection Status
error: Alert: Content is protected !!