tai chinh phai sinh la gi loi ich ma kenh phai sinh mang lai

Tài Chính Phái Sinh Là Gì? Lợi Ích Mà Kênh Phái Sinh Mang Lại

Tài chính phái sinh là việc các nhà đầu tư sử dụng các hợp đồng phái sinh (hợp đồng tương lai) để giao dịch các tài sản tài chính mà không thông qua việc giao dịch trực tiếp hàng hóa như thông thường. Với nhiều lợi ích nó mang lại, tài chính phái sinh được nhiều nhà đầu tư sử dụng với nhiều mục đích khác nhau. Hãy cùng Gia Cát Lợi tìm hiểu những thông tin cơ bản về tài chính phái sinh thông qua bài viết bên dưới nhé!

Tài chính phái sinh là gì?

Tài chính phái sinh bao gồm các sản phẩm và các công cụ liên quan đến các hợp đồng phái sinh. Các hợp đồng phái sinh là các hợp đồng tài chính mà các giá trị của chúng phụ thuộc vào một giá trị của tài sản cụ thể trong tương lai. Tài sản cơ sở có thể là hàng hoá, ngoại tệ, chứng khoán hoặc chỉ số chứng khoán. Nếu giá trị của tài sản cơ sở trong hợp đồng thay đổi thì giá trị của công cụ phái sinh cũng thay đổi.

Tài chính phái sinh dựa trên các hợp đồng phái sinh, bao gồm 4 loại hợp đồng chính bao gồm:

  • Hợp đồng kỳ hạn: Hợp đồng kỳ hạn là loại hợp đồng ràng buộc trách nhiệm giữa bên mua và bên bán về một loại tài sản và giá cả được định sẵn ở một thời điểm nhất định trong tương lai.
  • Hợp đồng tương lai: Hợp đồng tương lai là hợp đồng quy định về việc mua bán một loại tài sản là hàng hóa xác định với mức giá bán được xác định vào 1 thời điểm trong tương lai. Hợp đồng này đã được chuẩn hóa về thông tin, niêm yết trên thị trường tập trung. Muốn giao dịch hợp đồng tương lai, nhà đầu tư cần phải ký quỹ với sàn giao dịch.
  • Hợp đồng quyền chọn: Về cơ bản, hợp đồng quyền chọn có những đặc điểm giống như hợp đồng tương lai. Điểm khác biệt của hợp đồng quyền chọn nằm ở việc bên bán hoặc bên mua có quyền yêu cầu bên kia thực hiện mua hoặc bán một lượng hàng hóa nhất định với mức giá xác định tại một thời điểm trong tương lai.
  • Hợp đồng hoán đổi: Hợp đồng hoán đổi là dạng hợp đồng tài chính giữa hai bên để trao đổi lợi ích tài chính. Hợp đồng hoán đổi là dạng hợp đồng có sự ràng buộc về pháp lý giữa bên mua và bên bán, hai bên phải cam kết hoán đổi tài sản, hàng hóa, dòng tiền…với bên còn lại trong một khoảng thời gian nhất định.

Với nhiều loại hợp đồng phái sinh, nhà đầu tư có thể lựa chọn được loại hợp đồng phái sinh phù hợp với mục tiêu tài chính của bản thân, đưa ra được những chiến lược kiểm soát và quản trị rủi ro linh hoạt và dễ dàng hơn.

Tài chính phái sinh là gì?
Tài chính phái sinh là gì?

Quy định về thị trường tài chính phái sinh tại Việt Nam

Thị trường tài chính phái sinh tại Việt Nam được kiểm soát chặt chẽ, rõ ràng bởi các cơ quan, tổ chức tài chính được chính phủ cấp phép hoạt động. Dưới đây là những quy định về các loại hợp đồng phái sinh tại Việt Nam:

  1. Pháp luật thương mại quy định, “Hợp đồng mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa bao gồm hợp đồng kỳ hạn và hợp đồng quyền chọn” – Khoản 1 Điều 64 Luật Thương mại 2005, sửa đổi năm 2017, 2019.
  2. Pháp luật chứng khoán quy định, chứng khoán gồm cả chứng quyền, chứng quyền có bảo đảm, quyền mua cổ phần, chứng chỉ lưu ký, chứng khoán phái sinh – Khoản 1 Điều 4 Luật chứng khoán năm 2019 có hiệu lực từ ngày 01/01/2021.
  3. Pháp luật thuế quy định, một trong những đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng là “Dịch vụ tài chính phái sinh bao gồm: hoán đổi lãi suất; hợp đồng kỳ hạn; hợp đồng tương lai; quyền chọn mua, bán ngoại tệ; dịch vụ tài chính phái sinh khác theo quy định của pháp luật.” – Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2008, sửa đổi, bổ sung năm 2013, 2016.

Những quy định trên giúp làm rõ và xác định những loại hợp đồng tài chính phái sinh tại thị trường Việt Nam. Ngoài ra, với những quy định này có thể giúp các cơ quan quản lý giao dịch phái sinh hiệu quả hơn, tạo ra môi trường đầu tư an toàn cho các nhà đầu tư.

Tại Việt Nam việc giao dịch trong thị trường tài chính phái sinh chủ yếu là chứng khoán phái sinh và hàng hóa phái sinh, gồm những Sở giao dịch như sau:

  • Sở Giao dịch Chứng khoán Hồ Chí Minh (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX): Đây là hai sàn chứng khoán chính tại Việt Nam, đây cũng là nơi để các nhà đầu tư có thể giao dịch tài chính phái sinh an toàn, uy tín.
  • Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV): Đây là sàn giao dịch hàng hóa phái sinh duy nhất tại Việt Nam, sàn giao dịch này có liên kết với các sàn giao dịch hàng hóa quốc tế, giúp nhà đầu tư có thể tham gia vào thị trường quốc tế nhanh chóng, an toàn.

Lợi ích mà thị trường phái sinh mang lại

Thị trường tài chính phái sinh tại Việt Nam xuất hiện sau các kênh đầu tư sinh lời khác, tuy nhiên tài chính phái sinh nhanh chóng giúp nhà đầu tư nhận ra được những lợi ích ưu việt của mình. Những lợi ích lớn có thể kể đến như:

Giúp quản lý rủi ro

Thị trường phái sinh giúp nhà đầu tư kiểm soát và quản lý rủi ro một cách tối ưu và hiệu quả nhất. Giá cả của thị trường tài chính phái sinh chịu ảnh hưởng của các giá trị giao ngay của tài sản cơ sở nên đây có thể được dùng để tăng hoặc giảm rủi ro của việc nắm giữ các tài sản cơ sở ấy.

Những người tham gia thị trường phái sinh với mục đích đa dạng hóa danh mục đầu tư giảm thiểu rủi ro do các kênh khác mang lại được gọi là những người phòng hộ. Những người tham gia nhằm mục đích tăng lợi nhuận chấp nhận rủi ro của tài chính phái sinh được gọi là những nhà đầu cơ.

Cung cấp thông tin về giá cả

Giá cả trong thị trường tài chính phái sinh phản ảnh được kỳ vọng của nhà đầu tư tham gia vào thị trường về một loại tài sản cơ sở trong tương lai, nhà đầu tư sẽ dẫn dắt giá của tài sản đó đến mức giá tương lai mong muốn. Điển hình như hợp đồng kỳ hạn, hợp đồng tương lai cung cấp thông tin về giá cả, là cơ sở tham khảo của giá cả giao ngay của hàng hóa / chứng khoán.

Tuy nhiên, kỳ vọng về giá cả hàng hóa có thể thay đổi do các biến động từ thị trường, những thông tin có thể làm giá cả của hàng hóa và chứng khoán tăng hoặc giảm. Giá cả của thị trường tài chính phái sinh chỉ cung cấp những sự kỳ vọng, những dự đoán về tương lai cho giá cả của thị trường giao nhanh.

Tạo điều kiện thuận lợi trong điều hành

Thị trường phái sinh có chi phí giao dịch thấp hơn thị trường giao ngay. Những giao dịch phái sinh thường chỉ yêu cầu nhà đầu tư ký quỹ phái sinh, từ đó giúp nhà đầu tư có thể nâng cao được khả năng sinh lời của mình với nguồn vốn không quá cao. Nhà đầu tư sẽ dễ giao dịch trên thị trường này thay vì thị trường giao ngay, hoặc dùng tài chính phái sinh để hỗ trợ thêm cho hoạt động trên thị trường giao ngay.

Thị trường tài chính phái sinh có tính thanh khoản cao hơn thị trường giao ngay. Giao dịch T0 là một trong những điểm thu hút của thị trường phái sinh, tính thanh khoản cao cũng có thể giúp nhà đầu tư sử dụng tính đòn bẩy cao của thị trường để tối đa hóa lợi nhuận thu được. 

Tăng tính hiệu quả của thị trường

Thị trường tài chính phái sinh là nơi diễn ra hoạt động mua và bán các sản phẩm tài chính phái sinh, với các sản phẩm phổ biến của thị trường phái sinh tài chính như quyền chọn cổ phiếu, tiền gửi có kỳ hạn, hợp đồng hoán đổi … phát triển rất mạnh mẽ với các công cụ phái sinh và thị trường phái sinh đa dạng, quan trọng trong hệ thống tài chính toàn cầu. Lý do cho sự phát triển này rất thành công, là việc sử dụng doanh nghiệp này mang lại lợi ích cho các thành viên thị trường.

Lợi ích mà thị trường phái sinh mang lại
Lợi ích mà thị trường phái sinh mang lại

Kênh đầu tư phái sinh hiệu quả nhất hiện nay

Dưới đây là 2 kênh đầu tư có thể sử dụng tốt các công cụ của tài chính phái sinh hiệu quả nhất hiện nay

Giao dịch hàng hóa phái sinh

Hàng hóa phái sinh là một trong những kênh xuất hiện tại Việt Nam từ những năm 2006 và bắt đầu thu hút được sự chú ý của nhà đầu tư tại Việt Nam. Dưới đây chính là những ưu điểm nổi trội của kênh đầu tư hàng hóa phái sinh so với những kênh đầu tư truyền thống khác:

  • Đa dạng hóa danh mục đầu tư: Kênh giao dịch này gồm 4 nhóm hàng hóa chính, bao gồm: Nông sản, nguyên liệu công nghiệp, kim loại, năng lượng. Với 4 nhóm hàng hóa khác nhau nhà đầu tư có thể lựa chọn nhiều nhóm khác nhau để đa dạng hóa danh mục đầu tư của mình vì chúng ít tác động lẫn nhau.
  • Quản lý rủi ro: Đầu tư hàng hóa phái sinh là một trong những kênh có mức độ rủi ro thấp nhất, chỉ cần nhà đầu tư nắm bắt được những thông tin chính xác, kịp thời nhất về những sản phẩm mà mình đang đầu tư có thể giúp nhà đầu tư tránh được rủi ro dễ dàng. Bên cạnh đó việc áp dụng ký quỹ phái sinh có thể giúp bảo vệ nhà đầu tư trước những trường hợp xấu làm giảm lợi nhuận.
  • Khả năng đòn bẩy: Tính đòn bẩy cực kỳ cao trong giao dịch cho phép nhà đầu tư kiểm soát được mức đầu tư lớn với nguồn vốn nhỏ. Với chi phí giao dịch không quá cao, đòn bẩy được nhiều nhà đầu tư trong kênh này sử dụng để tối ưu lợi nhuận, tuy nhiên nhà đầu tư cũng cần phải có những kiến thức để kiểm soát được đòn bẩy để tránh những rủi ro mà nó mang lại.
  • Giao dịch liên thông thế giới: Thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam được liên kết với thị trường toàn cầu, giúp nhà đầu tư tiếp cận thị trường quốc tế. Song với đó, việc giao dịch t + 0 giúp cho tính thanh khoản trong thị trường tăng lên khi có nhiều nhà đầu tư tham gia hơn, không hạn chế ở phạm vi quốc gia.

Giao dịch chứng khoán phái sinh

Chứng khoán truyền thống có những nhược điểm, những bất lợi mà nhà đầu tư không mong muốn. Chứng khoán phái sinh xuất hiện có thể giải quyết được những bất lợi này, hoặc mang lại cho nhà đầu tư những lợi thế hơn đầu tư chứng khoán truyền thống. Những ưu điểm có thể kể đến như:

  • Đa dạng hóa và quản lý rủi ro: Nhà đầu tư có thể cùng lúc tham gia đầu tư chứng khoán truyền thống và chứng khoán phái sinh để có thể đa dạng hóa danh mục đầu tư. Với những kỳ vọng về mức giá của chứng khoán phái sinh, nhà đầu tư có thể dự đoán và đưa ra những quyết định của chứng khoán truyền thống dựa trên đánh giá, tham khảo từ giá của chứng khoán phái sinh.
  • Có thể kiếm lời từ cả xu hướng tăng và giảm: Nhà đầu tư có thể kiếm lời từ cả thị trường tăng giá (bằng cách mua hợp đồng) và thị trường giảm giá (bằng cách bán hợp đồng hoặc mua tùy chọn put).
  • Giao dịch mọi thời điểm: Nhà đầu tư có thể giao dịch toàn thời gian với giao dịch chứng khoán phái sinh. Mang đến cho nhà đầu tư cơ hội giao dịch mọi thời điểm, không giống như kênh giao dịch chứng khoán truyền thống.
  • Đòn bẩy cao: Giao dịch chứng khoán phái sinh thường có đòn bẩy cao, cho phép nhà đầu tư kiểm soát một lượng lớn cổ phiếu với một lượng vốn nhỏ.

Lưu ý khi tham gia đầu tư tài chính phái sinh

Nhìn chung, thị trường tài chính phái sinh khá an toàn với nhà đầu tư với những lợi ích mà thị trường phái sinh mang lại. Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần lưu ý những điều bên dưới để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong giao dịch:

  • Hiểu rõ thị trường: Nhà đầu tư cần nắm rõ được thị trường phái sinh có những yêu cầu nào để có thể tiến hành giao dịch hiệu quả. Nhà đầu tư cần có những kiến thức nhất định về thị trường, những thông tin, tin tức liên quan về thị trường để có sự chuẩn bị tốt nhất trước khi bước chân vào thị trường phái sinh.
  • Nắm vững chiến lược giao dịch: Nhà đầu tư cần có lập ra chiến lược giao dịch bao gồm: mục tiêu lợi nhuận, phương pháp đầu tư, điểm cắt lỗ – chốt lời, sự chuẩn bị cho ngày đáo hạn. Khi đã lập ra được những chiến lược giao dịch của mình, nhà đầu tư cần phải giữ đúng những gì mình đã đề ra, tránh quyết định theo cảm xúc. Nhà đầu tư có thể tham khảo ý kiến của nhà đầu tư để có được chiến lược giao dịch tối ưu nhất.
  • Theo dõi thị trường liên tục: Thị trường tài chính phái sinh có thể biến động nhanh chóng. Hãy theo dõi tin tức tài chính và biến động giá để điều chỉnh chiến lược của bạn nếu cần thiết.
  • Thực hành trên tài khoản mẫu: Nhà đầu tư mới tham gia vào thị trường phái sinh hoặc chưa có quá nhiều kinh nghiệm về thị trường có thể sử dụng các tài khoản mẫu (demo) để tiến hành giao dịch tích lũy kinh nghiệm trước khi thực hiện giao dịch thật sự.
  • Đọc kỹ hợp đồng: Vì các giao dịch thực hiện dựa trên hợp đồng phái sinh nên việc tìm hiểu và nghiên cứu kỹ các điều khoản giao dịch của hợp đồng sẽ giúp nhà đầu tư dễ dàng hơn trong giao dịch và có được những quyết định chính xác nhất về hợp đồng.

Tài chính phái sinh giúp các nhà đầu tư và doanh nghiệp quản lý rủi ro, bảo vệ khỏi biến động giá và tối ưu hóa chiến lược đầu tư của họ. Hy vọng thông qua bài viết Gia Cát Lợi đã giúp nhà đầu tư có cái nhìn tổng quan về thị thị trường tài chính phái sinh tại Việt Nam. Để có thông tin cụ thể và chi tiết nhất về quy định của thị trường phái sinh tại Việt Nam, bạn nên tham khảo trực tiếp từ các cơ quan quản lý như Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các sàn giao dịch chứng khoán.

LOGO Gia Cát Lợi
Thành viên TOP đầu thuộc Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam
Địa chỉ: 163 Nguyễn Thị Nhung, KDC Vạn Phúc 1, Quốc Lộ 13, Phường Hiệp Bình Phước, Thành phố Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 024 7109 9247
Đánh giá bài viết này
02471099247
DMCA.com Protection Status
error: Alert: Content is protected !!